Bơm chìm vẫn chạy không có nghĩa cuộn dây còn tốt. Cách điện xuống cấp là quá trình từ từ: đo được sớm thì thay phớt hoặc sấy lại còn kịp, để đến khi máy dừng hẳn thì thường đã cháy cuộn. Bài này nói về cách đọc kết quả đo, không phải hướng dẫn tự cầm đồng hồ vào tủ điện.
Đo cái gì, bằng gì
Phép đo là điện trở cách điện giữa từng pha của cuộn dây và vỏ máy, bằng đồng hồ chuyên dụng (megohm kế), không phải đồng hồ vạn năng thông thường. Đơn vị đọc ra là MΩ.
Đo ở đầu cáp phía tủ điện, sau khi đã cắt điện và cách ly máy khỏi biến tần hoặc tủ điều khiển. Việc này thuộc về thợ điện có dụng cụ và bảo hộ.
Đọc kết quả
| Kết quả đo | Cách hiểu | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Cao và ổn định qua các lần đo | Cách điện còn tốt | Ghi số, đo lại theo chu kỳ |
| Giảm dần qua vài lần đo liên tiếp | Ẩm đang vào, thường do phớt | Kiểm phớt và buồng dầu, theo dõi dày hơn |
| Tụt mạnh so với lần trước | Nước đã vào cuộn dây hoặc cáp | Dừng máy, đưa đi kiểm |
| Gần bằng không | Chạm vỏ | Dừng, không đóng điện lại |
Xu hướng quan trọng hơn một con số lẻ. Một lần đo duy nhất không nói được gì nhiều; ba lần đo cách nhau vài tháng mới cho thấy máy đang đi lên hay đi xuống. Ngưỡng cụ thể phải lấy theo tài liệu của đúng model và theo quy định điện hiện hành — không có con số chung cho mọi máy.
Bốn thứ làm sai kết quả đo
- Không cách ly biến tần hoặc tủ điều khiển. Mạch điện tử mắc song song làm số đo tụt, tưởng cuộn dây hỏng.
- Đo khi máy vừa vớt lên, còn ướt bên ngoài. Nước bám trên vỏ và hộp đấu dây kéo số xuống.
- Đo cả cáp dài mà không tách. Nếu cáp bị nứt vỏ, số thấp là do cáp chứ không phải cuộn dây. Đo hai lần — có cáp và không cáp — để tách nguyên nhân.
- Đo ở nhiệt độ khác nhau. Cuộn dây nóng cho số thấp hơn cuộn dây nguội. So sánh giữa các lần đo phải ghi kèm điều kiện.
Dấu hiệu đi kèm cần ghi lại
- Dầu trong buồng dầu đục như sữa — nước đã qua phớt ngoài. Đây là cảnh báo sớm nhất, trước cả khi số đo tụt.
- Dòng điện lệch giữa ba pha ở máy 3 pha.
- Aptomat chống rò tác động lặp lại, kể cả khi đóng lại được.
- Máy nóng bất thường ở vùng đầu cáp.
Ghi cả bốn thứ này vào cùng một bảng với số đo cách điện. Bên kỹ thuật đọc bảng đó nhanh hơn nhiều so với nghe mô tả.
⚠️ Điều kiện dừng
Đồng hồ báo gần bằng không, hoặc aptomat chống rò tác động lặp lại, thì không đóng điện lại để “thử xem còn chạy không”. Một lần chạy thêm ở trạng thái chạm vỏ có thể làm hỏng hẳn phần còn cứu được, và nguy hiểm cho người ở gần bể.
Chu kỳ đo nên đặt thế nào
| Điều kiện làm việc | Chu kỳ đo gợi ý |
|---|---|
| Nước thải sinh hoạt, chạy đều, máy mới | Theo kỳ bảo dưỡng định kỳ |
| Nước có hoá chất, cát, nhiệt độ cao | Dày hơn mức trên |
| Máy đã qua sửa cuộn hoặc thay phớt | Đo ngay sau khi lắp lại, rồi đo dày trong vài tháng đầu |
| Máy đứng lâu không chạy | Đo trước khi đóng điện trở lại |
Bảng là gợi ý cách nghĩ. Chu kỳ cuối cùng do bên vận hành chốt theo quy định của công trình.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: một bơm chìm hố thu được đo ba lần trong sáu tháng, số đo lần sau thấp hơn lần trước một cách đều đặn, máy vẫn chạy bình thường, chưa có aptomat nào tác động. Kiểm buồng dầu thấy dầu hơi đục.
Cách đọc: chưa phải sự cố, nhưng đã là xu hướng đi xuống có nguyên nhân rõ — phớt ngoài bắt đầu qua nước. Xử lý phớt và thay dầu lúc này rẻ hơn nhiều so với quấn lại cuộn dây sau đó. Tình huống là giả định để minh hoạ cách đọc xu hướng, không phải số của công trình bạn.
Câu hỏi hay gặp
Dùng đồng hồ vạn năng đo được không? Không. Đồng hồ vạn năng đo ở điện áp thấp, không phát hiện được cách điện đã yếu. Phải dùng megohm kế.
Dầu đục thì có phải thay bơm không? Không nhất thiết. Dầu đục là dấu hiệu phớt ngoài qua nước — thường xử lý được bằng thay phớt và thay dầu, nếu phát hiện sớm.
Máy mới mua có cần đo không? Nên đo một lần khi nhận máy để có số gốc. Không có số gốc thì các lần đo sau không so được với gì.
Gửi gì để bên kỹ thuật đọc giúp
Model máy trên tem · số đo cách điện các lần, kèm ngày đo · có tách cáp hay không · có cách ly biến tần hay không · tình trạng dầu buồng dầu · dòng điện ba pha khi chạy · lịch sử sửa chữa. Bên kỹ thuật nhìn xu hướng để nói nên theo dõi tiếp, xử lý phớt hay đưa đi kiểm cuộn dây.
Xem dải máy tại bơm chìm nước thải.
Liên hệ: Thảo — 0962221587 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên.